Vrijdag 3 april 2020 - door Lambertus
Wist je dat grazende koeien:
Koeien kun je opsluiten, jaar rond. Op veel boerderijen gebeurd dat helaas ook veel. Veel gehoorde argumenten van boeren zelf: "Het is effiëntier en gecontroleerder, ze hebben het binnen beter dan buiten, de koeien hebben er zelf geen behoefte (meer) aan, ze trappen het lang kapot, mijn boekhouder zegt, etc., etc." En op een gegeven moment kun je je als boer zijnde niet eens meer voorstellen om je koeien weer naar buiten te doen, want dat heeft grote impact op de bedrijfsvoering.
Andersom is net zo waar. Boeren die hun koeien wel veel laten grazen, kunnen zich vaak niet voorstellen hoe het zou zijn om hun kudde jaarrond binnen te laten. Ook dat heeft bovendien vaak een enorme impact op de bedrijfsvoering.
Alles is een kwestie van gewenning, maar vooral ook van visie. Waar willen we naar toe met de melkveehouderij? Willen we koeien net als kippen en varkens gaan houden; vooral binnen in grote stallen en met een zo hoog mogelijke productie? Of...
Hoe dan ook, één ding is zeker; koeien 'vergeten' hun eigen natuur nooit, hoe de boer of boekhouder er ook over denkt! Doe een 'binnenslaper' naar buiten en de bek gaat gelijk naar 't malse gras, alwaar ze haar grote ruwe tong gretig omheen slaat en begint te 'vreten', zoals alleen een herkauwend prooidier zich in heel korte tijd kan tegoed doen, om vervolgens lekker herkauwend op een veilig plekje haar verorberde maaltijd te verwerken.
Ook al sluit je een koe op, als 't voorjaar wordt, gaat ze zich op een gegeven moment onrustig gedragen. Zeker de oudere dieren die het ook in herinnering hebben, lopen te 'drentelen' voor de deur die richting de wei gaat. Geloei, elkaar opjutten, heerlijk dat gedrag, wat ik als boerenzoon ontzettend herken en vaak naar uitkeek. Bij ons thuis was het altijd het streven, om op 22 maart, mijn moeders verjaardag, de koeien buiten te hebben lopen. Dat is inmiddels zeker 25 jaar geleden.
En als die deur dan éénmaal open gaat, is het feest! Springend, dansend, het felle licht in de ogen, wat even wennen is. Maar na een poosje gaat 't rustig worden; lopen ze te grazen, terwijl de oudere dieren zich al op de grond laten zakken om lekker uit te buiken.
Op kaasboerderij De Nylander van de familie Bokma, laten ze zich in ieder geval niet verleiden om voor een 'binnencultuur' te kiezen en zijn de bijzondere bruine Jersey koeien afgelopen donderdag weer voor 't eerst naar buiten gegaan; het 'maken' van grasmelk is weer begonnen!
Als ze buiten lopen worden poep en plas veelal gescheiden over de weide gespreid. Bij binnenlopende dieren komt het allemaal bij elkaar in een gierkelder en juist die combi zorgt voor een reactie waarbij meer schadelijk stikstof vrij komt. Bovendien zijn de juiste verse grassoorten, klavers en kruiden in de wei zonder toevoeging van kunstmest, het meest natuurlijk eten voor koeien. Hierdoor verloopt de spijsvertering veel natuurlijker, waardoor ze sowieso al minder schadelijke stoffen 'produceren'. Een goede biologische boer zorgt voor deze voorwaarden.
Maar grazende koeien hebben meer voordelen. Zo treed er per direct een verhoging van insecten activiteit op, wat o.a. de grasmat, de bodemactiviteit en uiteindelijk de hele biodiversiteit ten goede komt. Maar ook, en daar wordt nu nog te weinig bij stil gestaan; wat een koe zelf uit de wei haalt, hoeft de boer zelf niet met grote machines te oogsten. Een enorme besparing op fossiel en dus uitstoot ook.
De samenstelling van de melk verandert trouwens ook behoorlijk met vers gras op 't menu. Een toename van de gezonde omega-3 vetten zorgt voor 'zachtere' melk, wat uiteindelijk ook resulteert in beter smeerbare boter en smeuïge kaas. Omega-3 vetten zijn essentiële vetzuren die je in veel grassen, klavers en kruiden terug vindt. Gezond voor dier en mens!