De enkelvoudige complexiteit van fruit & fructose

De rode bessen zijn nog net niet rijp. Ondanks het werkelijk tropische Zweedse weer loopt alles hier net iets ‘achter’ in vergelijking tot Nederland. Voordat we vertrokken heb ik al aalbessen en zwarte bessen kunnen oogsten uit de moestuin. Hier kan ik nu nog volop aardbeien en frambozen plukken. Daarna zijn de rode- en zwarte bessen pas aan de beurt. Vitamine-, mineralen.,- en vezelbommetjes zijn al die kleine vruchtjes.

Van blauwe bessen kennen de meeste mensen de gezondheidsvoordelen wel, maar ook zwarte bessen (ribis nigrum) zijn echte krachtpatsers. Onderzoeken hebben aangetoond dat ze kunnen werken tegen virussen, bacteriën en glaucoom (een oogaandoening). Ze kunnen ontstekingen in het lichaam verminderen en ondersteunen bij diabetes. Van alle fruitsoorten bevatten bessen ook nog eens de minste hoeveelheid suiker. Bessen zijn dus altijd een 'goed idee!'.

Maar hoe zit het dan met het andere zoete (zomer) fruit? Want, zo hebben we inmiddels wel door, zoet betekent suiker en met suiker moet je opletten. En dat klopt, voor een deel dan. Want als het gaat om fruit is het altijd net wat genuanceerder naar mijn mening.

Fruit bevat fructose (fruitsuiker) en glucose. Het zijn allebei enkelvoudige suikers maar ze werken net even anders.

Glucose wordt snel in het bloed opgenomen, want het kan door veel cellen direct worden gebruikt.

Fructose moet nog worden omgezet naar bruikbare energie en dat doet de lever. De lever maakt er glucose, lactaat of vetzuren van. Onderzoek wijst uit dat er steeds meer mensen een ‘vervette’ lever hebben. Een overmaat aan fructose kan namelijk omgezet worden in vet. Waar we dit verschijnsel vroeger alleen kenden van mensen die te veel alcohol dronken, komt leververvetting nu ook voor bij (jonge) mensen die geen alcohol drinken, zogenaamde niet-alcoholische leververvetting (NAFLD).

Hoe dat komt? Overdaad! 'We' zijn namelijk gek op zoet en de industrie speelt daar handig op in. Tafelsuiker - wat we echt herkennen als suiker - bestaat voor de helft uit glucose en de helft uit fructose.

In heel veel producten herkennen we helaas de suiker niet meer. Etiketten lezen loont dus. Vaak wordt er namelijk gebruik gemaakt van glucose-fructose siroop om een product zoeter te maken. Een bekend voorbeeld is frisdrank. Maar sommige andere ‘gezonde’ drankjes bevatten van nature veel fructose; vruchtensap.

Een glas sinaasappelsap bevat zomaar vijf sinaasappels en het grootste deel van de vezels verdwijnt tijdens het persen. Je klokt het makkelijk weg in een minuut. Probeer maar eens vijf sinaasappels in een minuut te eten.

Hetzelfde geldt voor die heerlijke fruitsmoothie, je pureert zo een halve meloen, een banaan en een hand aardbeien, maar het eten ervan duurt heel wat langer. Dan denk je dat je gezond bezig bent, maar ondertussen moet je lever flink aan de bak!

Mijn boodschap: Fruit is een pakketje met vezels en andere belangrijke stoffen, en iedere vrucht heeft weer zo zijn/haar eigen unieke eigenschappen.

Alle reden om daarvan te profiteren en te genieten zolang je vruchten maar niet perst of pureert. Nou is het niet zo dat je nooit meer een smoothie kunt maken. Combineer slim, gebruik vooral groenten, wat fruit en voeg ook nog wat te kauwen toe zoals noten, pitten of zaden.

Neem de tijd om je smoothie te eten in plaats van te drinken. En sappig zomerfruit kan ook heel lekker zijn in je (avond)maaltijd. Ik bedacht weer twee recepten, een zomerse salade en een kleurrijke pilav. Geniet ervan!

Zonnig zoete groet, Myrthe